Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2011

κριτική για "ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΦΡΑΝΚ" από την εφημερίδα ΑΥΓΗ






ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - ΘΕΑΤΡΟ

Το τέλος της Άννας Φρανκ

Πολενάκης Λ.
Ημερομηνία δημοσίευσης: 04/12/2011

Το "Ημερολόγιο της Άννας Φρανγκ", στη θεατρική μεταφορά των Αμερικανών Άλμπερτ Χάκετ και Φράνσις Γκούντριχ, δίνεται για δεύτερη συνεχή χρονιά στο "Άνεσις" των Αμπελοκήπων (Θεατρική σκηνή Ανδρέας Βουτσινάς), μια παραγωγή της TV & Cine, Φάνης Συναδινός Α.Ε.

Το βιβλίο είναι πολύ γνωστό στην Ελλάδα, όπως επίσης και το θεατρικό έργο πολλές φορές παιγμένο, δεν χρειάζεται άρα να σταθώ πολύ σε αυτά. Είναι, όμως άκρως επίκαιρο, σήμερα που ο φασισμός ανασυγκροτείται με καινούργια μορφή, ο ναζισμός ετοιμάζεται πάλι να σηκώσει το αποτρόπαιο κεφάλι του, και δεν επιτρέπεται σε κανέναν πια να μην παίρνει θέση. Σε μια Ευρώπη η οποία το λιγότερο που έχουμε να πούμε για αυτήν είναι ότι "κοιμάται" και δεν ακούει τους κρωγμούς των ορνέων ή ότι έχει χώσει το κεφάλι στην άμμο, σαν τη στρουθοκάμηλο.

Περιορίζομαι έτσι να αντιγράψω από το πρόγραμμα ένα απόσπασμα χαρακτηριστικό, της μαχητικότατης εισαγωγής των κυριών Βάσιας Παναγοπούλου και Ρέινας Εσκενάζυ (συνμεταφράστρια - σκηνοθέτιδα αντίστοιχα, του έργου και της παράστασης) που δείχνει "εξ όνυχος" το πνεύμα μιας ιδιαίτερα προσεγμένης παραγωγής (από τις μικρότερες λεπτομέρειες του σκηνικού και από το "φροντιστήριο", μέχρι το "κάστινγκ"), όπως και τα πολιτικά συμφραζόμενά της. Η παράσταση "φωνάζει", πράγματι, "ξυπνήστε!". Το κάνει όμως όχι κραυγαλέα με τρόπο περισσότερο από άρτιο, αισθητικά και δραματικά. Επιστρέφω στο κείμενο του προγράμματος:

"Παρακολουθώντας εικόνες ντροπής στα δελτία ειδήσεων, ανθρώπους να εκδιώκονται λόγω της φυλής τους, να στοιβάζονται σε αεροπλάνα για να φύγουν και 'να καθαρίσει ο τόπος', η ιστορία της Άννας από τη Φρανκφούρτη, μοιάζει όχι τόσο απίθανο να επαναληφθεί. Τι είναι όμως αυτό που κάνει τον άνθρωπο να κατατρέχει τον συνάνθρωπό του; Ο ρατσισμός είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Η τρέλα επίσης. Ανατρέξτε σε εικόνες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης απ' την εποχή της Άννας, και δεν μπορεί δεν θα ανεχτείτε ποτέ ξανά να δείτε νεο-ναζί ή σβάστικα και να πείτε απλά 'είναι φαιδροί'. Είναι επικίνδυνο να μένουμε απαθείς, να θεωρούμε απλώς γραφικά τέτοια φαινόμενα. Ο ρατσισμός είναι δυστυχώς πάντα εδώ και χρέος μας είναι να διδασκόμαστε από την Ιστορία... Ανοίξτε τα μάτια της ψυχής σας και αφεθείτε στην ιστορία της Άννας, να σας πει τι νιώθει ο άνθρωπος όταν στερείται το δικαίωμα να σηκώσει στα μάτια, να δει τον ουρανό... Απόψε και κάθε βράδυ, η Άννα συνεχίζει να ζει... και μετά που έχει πεθάνει... γιατί η ψυχή είναι μία και όλοι οι άνθρωποι έχουν ίσα δικαιώματα και τον ίδιο ουρανό".

Η σκηνοθεσία της Ρέινας Εσκενάζυ, βασισμένη στην καλή μετάφραση των Δημήτρη Μοθωναίου, Βάσιας Παναγοπούλου, έχει το μεγάλο προσόν ότι δεν βασίζεται στο συναισθηματικό στοιχείο και δεν επιχειρεί να εκβιάσει συγκινησιακά το κοινό, κάτι που θα ήταν, άλλωστε μάλλον εύκολο. Αντίθετα, προσπαθεί να κρατήσει "απόσταση" από τα γεγονότα και αποφορτίζει τις δραματικές εντάσεις. Εν όψει μάλιστα του ότι ο θεατής γνωρίζει το δραματικό τέλος και προσέρχεται στο θέατρο έτοιμος για αυτό. Το αυθεντικό "ημερολόγιο επάνω στο οποίο στηρίζεται το έργο, είναι όμως γραμμένο από ένα νεαρό κορίτσι που δεν ήξερε από πριν το τραγικό τέλος της ιστορίας του. Φοβόταν, αλλά ήλπιζε. Το ημερολόγιο της Άννας δεν είναι επομένως, ούτε μαύρο, ούτε απελπισμένο. Φωτίζεται από την ελπίδα και τη χαρά της ζωής, ακόμη και από τον έρωτα! Ένα στοιχείο που τόνισαν ιδιαίτερα η θεατρική διασκευή, και η σκηνοθεσία της ελληνικής παράστασης. Η σκηνοθεσία "είδε", πράγματι στην ιστορία της Άννας από τη σκοπιά της ίδιας ή σαν να μην ξέρει το κοινό από πριν το τέλος της, και να αιφνιδιάζεται από αυτό. Έπραξε πολύ καλά. Το δυνατό "βίντεο" του φινάλε ολοκληρώνει την παράσταση, προβάλλοντας ως εικόνα ανείπωτης φρίκης, εκτός σκηνής, το φρικτό και το ανείπωτο.
Μίλησα πιο πάνω για το "κάστινγκ", που είναι όντως άριστο: μια ομάδα καλών ηθοποιών που διαθέτουν τα σωματικά και διανοητικά προσόντα για να "μπουν" στους αντίστοιχους ρόλους. Ακόμη και η φυσική ομοιότητα με τους αληθινούς ήρωες έχει ιδιαίτερα προσεχθεί. Ο Γιάννης Καρατζογιάννης (Ότο) είναι απλός και ουσιώδης, στον ρόλο "εκείνου που δεν πρέπει να δείχνει ότι φοβάται". Η Ελένη Κρίτα (Ίντιθ) ένας "γεμάτος" ρόλος γυναίκας. Η Αγγελική Δαλιάνη (κορίτσι - Άννα) έκτακτη, κυρίως στις φωτοσκιάσεις. Η νεότατη Ισιδώρα Δωροπούλου (Μάργκο), δίνει ένα πολύ ελπιδοφόρο "παρών". Η Ρεγγίνα Παντελίδη (Μιπ Γκις), μέσα στον ρόλο της. Ο Δημήτρης Γκουτζαμάνης (Πίτερ) ένας ταλαντούχος ανερχόμενος, μελαγχολικός "ζεν πρεμιέ". Η Νικολέτα Βλαβιανού (Πετρονέλλα) μια πλήρης ηθοποιός, πολυδύναμη, σε ώρα ωριμότητας. Ο Δημήτρης Παλαιοχωρίτης (Βαν Ντάαν), άριστος σε όσα δείχνει και όσα υπονοεί. Ο Στέλιος Καλαθάς (Ντάσελ), φτιάχνει έναν ρόλο "κυνηγημένου λαγού", που είναι μικρό "διαμάντι".

Το σκηνικό της Μυρτώς Αναστασοπούλου ένα τεχνικό - αισθητικό κατόρθωμα, τα κοστούμια (Κατερίνα Τσάκοτα) παίζουν "σωστά" τον ρόλο τους, η μουσική επιμέλεια (Σταμάτης Γιατράκος) έχει το δικό της στίγμα, και οι φωτισμοί της Κατερίνας Μαραγκουδάκη, συνσκηνοθετούν.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου